Onze wortels: oude culturen en westerse cultuur

Mesopotamië – midden oosten – Eufraat en Tigris (nu Irak)

  • 4000 – 2000 v.C. Sumeriërs. Ontwikkeling van het schrift. Eerste steden, o.a. Ur. Rekenen in tien en zestigtallig stelsel>onze minutenindeling.
  • 2000 - 1200 v C. Semitische volkeren nemen bezit van Mesopotamie. Stadsstaten en Amorieten. 20.000 spijkerschriftteksten in de paleisschool van Mari; wetteksten van koning Hammurabi
  • 1200-600 v.C. Assyriërs
  • 600 v.C. Babyloniërs en Meden. Koning Nebukadnesar van Babylon. De stad Babylon wordt beroemd, ook bij de Grieken. Nebukadnezar verwoest de joodse hoofdstad Jerusalem en neemt de Joden mee. Na 300 vervalt het rijk
  • meer...

Ziggurat in Ur

Egypte

  • 3200 – 2500 v.C. het vroege rijk.
  • 2000 – 1700 v.C. midden rijk.
  • 1500 – 800 v.C. nieuwe rijk.
    • Hiëroglyfen, papyrusrollen, pyramiden.
  • 800 – 500 v.C. nauwe band met Griekenland
  • 300 v.C. Griekse overheersing
  • 100 n.C. Christendom

     

 

Perzen

  • 500 – 300 v.C. Meden en Perzen. Veroveren het hele midden oosten. Koning Cyrus en Darius als grote wetgevers. Cyrus bevrijdt in 539 het Joodse volk uit Babylon. Oorlogen met de Grieken, rond 350 v.C. tijdelijk onderworpen door Alexander de Grote die met een Perzische prinses trouwt.
  • Parthen zijun nieuwe machthebbers. Oorlogen met de Romeinen.
  • 200 n.C. Sassaniden – Arabieren. Islam
  • 1000 n.C. Turken. Sultan.
  • 1200 n.C. Mongolen met Djenghis Khan roeien driekwart bevolking uit.
  • 1500 n.C. Safawieden. Sjah Abbas de Grote handelt met Europa.

 

Koning Darius 522 - 486

Perseopolis

Joden

  • 2000 v.C. Abraham verlaat Mesopotamië als religieus leider van een groep die naar de kust trekt. Zij erkennen slechts één god. Jaren later gaan ze door hongersnood naar Egypte, weer eeuwen later als ze tot slavernij gedwongen worden vluchten ze uit Egypte, geleid door Mozes terug naar Palestina / Kanaän
  • 1000 v.C. Koning David en zijn opvolger, koning Salomo, die de tempel van Jerusalem laat bouwen.
  • 700 v.C. Jerusalem veroverd door Assyrië en joden meegevoerd naar Babylon (babylonische ballingschap)
  • 500 v.C. De perzische koning Cyrus bevrijdt in 539 het Joodse volk uit Babylon. Zij keren terug naar Jeruzalem
  • 63 v.C. Romeinen bezetten heel Palestina
  • 30 v.C. Jezus gekruisigd als één van de vele valse messiassen die een terugkeer naar de gouden tijd van David aankondigen, of zoals in het geval van Jezus een nieuw koninkrijk in het bovenaardse, bij God. Zijn discipelen geloven in zijn verschijningen na de dood en verspreiden zijn leer met veel succes.
  • 70 -135 n.C. Romeinen vernietigen de Joodse staat en sturen hen in ballingschap. (diaspora) Overal bewaren groepen joden de hoop op terugkeer.
  • In 1948 wordt de Joodse staat weer gesticht met Jerusalem als heilige plaats. De klaagmuur is een overblijfsel van de tempel.

Klaagmuur, deel van Romeins fort waar joden klagen over de verwoesting van hun tempel die hier bovenop stond.

De gouden koepel is van de al-aqsa moskee. Hoogstwaarschijnlijk bevinden zich onder de moskee de resten van de 3000 jaar oude
Tempel van Salomo. Dat is de reden waarom sommige joden het eigendom van de Tempelberg claimen

webcam op de westmuur

 

Grieken

  • 1950-1400 v.C. Kretensische cultuur. Koning Minos. Einde door vulkaanuitbarsting. Eiland Thera verdwijnt in zee. Atlantis?
  • 1900 – 1200 v.C. Myceense Grieken. Het zijn die helden die 4 eeuwen later optreden in de verhalen van Homerus. O.a. Trojaanse oorlog 1200 v.C.
  • 1200 – 800 v.C. Doriërs uit de Balkan veroveren Griekenland. (IJzer tegenover brons) Griekse staatjes handhaven zich. Hellas ontstaat, maar blijft verdeeld door hun verschillende wortels.
  • 800-500 v.C. Opkomst Griekse steden en handel. Archaïsche periode. Keramiek, beeldhouwkunst en dichtwerken. Aandacht voor de naakte menselijke gestalte.
  • 480 v.C. Perzische aanvallen afgeslagen en Athene wordt herbouwd, mooier dan ooit. Parthenon.. Geboorte van de democratie in een overzichtelijke staat, waarin iedereen belangrijk is, niet in het minst de roeiers van de schepen. Euripides, Sophocles, Aischylos: toneel. Herodotus, Xenophon: geschiedschrijving. Socrates, Plato, Aristoteles: filosofen. Hippocrates: geneeskunst. Archimedes: natuurkunde
  • 350 verovering van het hele Nabije Oosten inclusief Egypte en tot aan India. Tot 30 v.C. vermenging met Griekse cultuur.
  • 100 v.C. Romeinen worden de nieuwe machthebbers over Griekenland.

Griekse scheepvaart onder op een schaal

Romeinen

  • 800 – 200 v.C. Etruriërs.
  • 500 v.C. Rome wordt een onafhankelijke stadsstaat en republiek. Alle middellandse zeestaten, klein Azië en het grootste deel van Europa worden ingenomen oif sluiten voor Rome voordelige bondgenootschappen.
  • 146 v.C. Carthago verwoest. Rome beheerst middellandse zee.
  • 50 v.C. Caesar de veldheer wint de burgeroorlog en wordt dictator, de eertste keizer.
  • Handel en vermaak, openbare badhuizen, slavernij, goden, aquaducten, amfitheaters, geplaveide wegen, fresco’s en mozaïeken, keizerverering, wetten, doorgeefluik van de Griekse beschaving.
  • 395 splitsing in west- en oostromeinse rijk. Met Rome en Constantinopel als hoofdsteden.
  • 400 Grenslegers verlaten hun posities en Germanen, Hunnen en Goten nemen de macht over. Handel en nijverheid nemen af, west europa wordt weer een verzameling agrarische staten. Alleen in kloosters wordt het antieke erfgoed bewaard.


Romeins aquaduct

Romeins fresco uit Pompei

Byzantium

  • 330 Constantinopel (nu Istanbul) hoofdstad van Oost Romeinse-Christelijke rijk
  • 500 Keizer Justinianus heroverd het west-romeinse rijk door Vandalen en Goten te verdrijven. Hij laat de Hagia Sophia bouwen. Grieks gaat het Latijn overheeersen.
  • Voortdurende aanvallen vanuit alle richtingen door de eeuwen heen.
  • 1200 Constantinopel ingenomen en tot de laatste steen geplunderd door kruisvaarders.
  • 1450 Ingenomen door de turken.

     

Rusland

  • 1000 Vanaf deze tijd nemen Russen het Byzantijns-Christelijke geloof over.
  • 1200 Overheersing door Tataren (nazaten van het Mongolenrijk van Djengis Kahn). Kerk is toevluchtsoord.
  • 1450 Iwan de Grote breidt de macht van Moskou uit. Breuk met de westerse kerk. Tsarendom en grootgrondbezitters hebben de absolute macht.
  • 1700 Peter de Grote opent poort naar Europa. Rusland verwesterd.
  • 1800 Literatuur en muziekleven bloeit
  • 1917 – 1985 Russische revolutie, einde feodale bewind. Communisme van Lenin. Terreurbewind van Stalin

     

Westeuropese cultuur

Middeleeuwen

  • 486 – Frankenrijk ontstaat, Arabieren in 732 naar Spanje teruggeslagen.
  • 610 – 1300 Arabische kalifaat in Azië en Noord-afrika
  • 1300 – 1922 Osmaanse rijk: Turken.
  • 800 – 1000 Noormannnen en Vikingen trekken langs en door Europa
  • 1200 - Duitse keizerrijk, macht in feite bij rijkssteden en rijksvorsten.
  • 1200 – Franse koningen krijgen macht over leenheren, met uitzondering van Bourgondië.
  • 1300 – 1600 Bourgondische huwelijkspolitiek maakt hen machtig in Vlaanderen, Holland, Duitsland en uiteindelijk ook Spanje.
  • 500 – Angelen en saksen bezitten engeland. In 1000 veroverd door Frankrijk. 1350 – 1450 Machtsdrang en huwelijks politiek leidt tot een eeuw oorlog met Frankrijk

     

Renaissance in westeuropa

  • 1400 – 1500 Klassieke beschaving, het Byzantijnse rijk en de Arabische cultuur komen in de belangstelling. Ontdekkingsreizen. De mens wordt deel van de onderzoekende renaissancegeest. Humanisten, natuurwetenschappers, kunstenaars. Copenicus, Erasmus.

     

16e eeuw - van renaissance naar barok

  • Karel V, Franse koningen, Paus en Italiaanse stadsstaten. Philips II vervolgt ketters. Eerste helft 80 jarige oorlog.
  • Hervorming door Luther, gevolgd door contrareformatie. Hendrik VIII sticht Anglicaanse kerk, Elizabeth I heerst over vele verre oorden. Boekdrukkunst. Handelskapitalisme, Slavenhandel. Shakespear.

     

17e eeuw - barok

  • Duitsland verpulvert in de dertig jarige oorlog. Frankrijk heeft een absolute vorst onder Lodewijk XIV . In Engeland komt het parlementaire systeem op. In Nederland wordt door stadhouder-koning Willem III en Johann de Witt Frankrijk buiten de deur gehouden. Handelsoorlogen met Engeland uitgevochten op zee.
  • Bloei van Amsterdam als magneet voor kunstenaars. Barok vooral in zuidelijk-katholieke landen.

     

18e eeuw – rococo, neo-klassicisme, verlichting

  • De Spaanse- en Oostenrijkse Successieoorlog. Pruisen wordt machtig. Habsburg en Bourbon gaan samen. Het Brits imperium ontstaat, ten koste van Frankrijk. Stichting van de Verenigde Staten. De Franse Revolutie betekende het einde van het absolute koningschap.
  • In Engeland veranderde de agrarische maatschappij in een industriële samenleving.
  • Het rationele denken van de verlichting: verdraagzaamheid voor geloof, belevingswereld van kind, afschaffing lijfstraffen en foltering, vrije economie van vraag en aanbod, volkssoevereiniteit.

     

19e eeuw - Romantiek en realisme

  • Liberalisme en grondwet. Socialisme en kapitalisme. Nationalisme voor eigen staat, of, agressiever, d.m.v. kolonialisme en imperialisme. Industrialisering, wetenschap en techniek maken grote sprongen vooruit: film, foto, krant,motoren, evolutietheorie, bacteriën.
  • eerste helft: romantiek. Het gevoel, de natuur, vrijheidsverlangen, verbeelding en een hang naar het verleden bij schilders, schrijvers en componisten.
  • tweede helft: realisme. Natuurgetrouwe weergave. O.a. bij Franse en Russische schrijvers. Daarna impressionisme en expressionisme in de schilderkunst.

     

1e helft 20e eeuw

  • eerste en tweede wereldoorlog, einde turkse rijk, volkenbond, koude oorlog, wetenschap en techniek.

     

2e helft 20e eeuw

  • dekolonisatie, globalisering, massacultuur, wetenschap en techniek.

     

Bronnen

Portal