Nicolaes Witsen

geschriften:

  • de Aeloude en Hedendaegsche Scheepsbouw en Bestier", 1671
  • Architectura navalis, 1690

Rusland

 

 

 

 


View Larger Map

Scheepvaart

17de-eeuwse bronnen over hout

Zijn verhaal larderend met allerlei wetenswaardigheden over scheepsbouw van de oude Egyptenaren en Grieken, bespreekt Nicolaas Witsen [1671] uitgebreid de eigenschappen van verschillende houtsoorten. Met betrekking tot de Nederlandse scheepsbouw zegt hij:

'In deze landen is het meest 'Eick daer men schepen van bout,'twelck tot ons van den Rijn en uit Westphalen werd gevoerd [...] Van 'Grenenhout' men insgelijkx schepen bout, dog dit valt licht en onsterker als het eiken, waerom het zelden tot schepen ten oorlog, of die zwaer gewelt hebben uit te staen werdt gebruickt[....] Dit hout wert uit Noorwegen en Oosten tot ons gebracht[...](4).

bron

Nicolaes Witsen: Architectura navalis, 1690.

Deutelen, of Arken. Kleine pennetjens in de houte nagels slaan, vastigheits halven. In Engelandt dryft men werk in de houte nagels, en dat in driehoekige gaten, die met een beitel daar in geslagen worden, en dit is hun deutelen. 't geen pryzelyker is, als het doen hier te lande; want het werk, nat werdende, zwelt, en houdt de sleuven dicht.

pp 109:
Van de Bouts.
34. In een schip van 120 voet zyn de bouts 1 duim dik, meer en min.

Van de Nagels.
35. De nagels daar toe zyn 1 &frac14. duims; 100 voet scheeps lengte geeft 1 duim dikte.

Van de Spykers.
36. De spiykers moeten de helft langer zyn als't plank-werk dik is, enz.


Witsen: Architectura navalis, 1690 Nicolaes Witsen: Architectura Navalis et Regimen Nauticum. Ofte Aaloude en Hedenaagsche Scheeps-Bouw en Bestier, Waar in wydtloopigh wert verhandelt de wyze van Scheeps-timmeren, zoo als de zelve eertydts by de Grieken, en Romeinen, in gebruik was: Scheeps-oeffeningen, Stryden, Tucht, Wetten en Gewoonten. Beneffens evenmatige grootheden van de Scheepen onzes tydts, ontleedt in alle hare delen: Verschil van bouwen tusschen verscheide landaart: Indisch en Russisch Vaart-tuigh: Galey-bouw, en hedendaaghsche Scheeps-plichten: Verrykt met een reeks verklaarde Zeemans Spreek-woorden en Benaamingen. Doorgaans verciert met kopere Plaaten.
Pieter en Joan Blaeu, Amsterdam, 1690 (2nd). 4to, 26.5x17 cm, fp, (18), 628 pp, ill., 90 plates.

bron