Boekdrukkunst

IMG 5264 

 

Boekbinden

IMG 5263

IMG 5266

 

Bladzijden en letters

bron


Uitleg van de begrippen


De zetspiegel is de ruimte die de druk inneemt op de bladspiegel. De manier waarop de zetspiegel op de bladspiegel staat, bepaalt voor een groot deel het gezicht van het drukwerk. Het is aan te bevelen de zetspiegel in een bepaalde uitgave steeds even groot te houden en steeds op dezelfde plaats te zetten. De ruimte om de zetspiegel heen noemen we de witmarge.

Marges

Marges zijn nodig bij de productie, maar ook bij het lezen. Hoe moet je drukwerk zonder marges vasthouden zonder met je vingers de tekst te bedekken? Bij een enkele pagina noemen we de witmarges (bovenaan beginnend, met de klok mee: kopwit, zijwit , staartwit, zijwit .

Bij een dubbele pagina (ook met de klok mee) noemen we die marges voor de rechterpagina: kopwit, snijwit, staartwit, rugwit.
Over het algemeen is het het mooist als de witmarges om het drukwerk heen niet gelijk zijn. Gebruikelijk is een steeds breder wordende marge. ln de rug het smalst, bovenaan iets breder, het snijwit weer iets breder (ongeveer twee maal het rugwit) en het wit onderaan de bladzijde het grootst.

Bepalen van de zetspiegel

Hoe moet je nu bepalen waar precies het drukwerk op de bladzijde komt, en hoe breed de verschillende marges zullen zijn? Hiervoor is een hele serie theorieën opgesteld. Deze regels hebben hun nut als vuistregels, maar kunnen niet het menselijk oog vervangen.

De Gulden Snede

De Gulden Snede wordt ook wel de Goddelijke Verhouding genoemd. Deze methode berust op de verdeling van een lijn in twee gedeelten, en wel zo dat het kleinste deel (a) zich verhoudt tot het grootste deel (b), zoals het grootste deel zich verhoudt tot de lengte van de hele lijn: a : b = b : (a + b). Rekenkundig is dit uit te drukken als 3 :5 : 8. Als je a als de breedte en b als de lengte van een rechthoek neemt, ontstaat er een evenwichtige vlakverdeling.

gulden snede

 

De methode-Van de Graaf

De methode-van de Graaf kan op allerlei formaten papier toegepast worden. Lengte en breedte van de zetspiegel blijven altijd 6/9 van de respectievelijke bladlengte en -breedte.

 

Opdracht 1

  1. Maak met potlood een vel met een zetspiegel volgens methode de graaf (zie hierboven) Laat de omranding van het vlak staan, gum de rest uit.
  2. Zet in het vlak een handgeschreven tekst, eerst met potlood en daarna met inkt. Zoek darvoor een citaat, aforisme of andere leuke zin. Vergeet niet hulplijhnen te trekken voor rechte regels. Maak inschattingen van het aantal letters per regel zodat je goed uitkomt. Gum als de inkt droog is de potloodlijnen weg.
  3. Ontwerp van een mooie letter uit het alfabet een fantasieversie: teken daarvan een hoofdletter en een kleine letter naast elkaar op een andere bladzijde.

lettertypen

bron: letterfontein

De bakermat

Het Midden-Oosten van zo’n drieduizend jaar geleden is de bakermat van de meeste huidige schriftvormen. Naast het Egyptische hiëroglyphenschrift onstonden – op basis van ideogrammen – het Sumerische spijkerschrift en het vroeg-Semitische alfabetschrift. Uiteindelijk worden de Feniciërs, een Semitisch volk van zeevaarders en handelaren, gezien als de uitvinders van het eerste alfabet dat rond 1250 voor Christus ingang vond. Het bestond uit 22 medeklinkers en werd van rechts naar links geschreven. Het was een zogenaamd consonantenschrift waarbij tijdens het lezen aan iedere medeklinker een passende klinker moest worden toegevoegd. Het waren deze Feniciërs die door hun handelsgeest het schrift verspreiden naar Griekenland en de rest van het Middellandse Zeegebied. Rond het begin van de jaartelling was het Fenicisch in het moederland verdrongen door het Aramees. Het Aramees was wel beïnvloed door het Fenicisch en had daarmee gemeen dat het ook 22 medeklinkers bevatte.

De steen waarvan de afbeelding hierboven stamt, is gevonden in Rosetta (Rashid), met driemaal dezelfde tekst: in hiëroglyphen, demotisch en Grieks.
Door vergelijking van deze teksten op deze ‘Steen van Rosetta’ ontcijferde Jean-François Champollion de Egyptische schriftvormen.
Reproductie uit: Wallis Budge, Books on Egypt and Chaldaea – Volume XVII, The Rosetta Stone, London 1904.

 

 

Opdracht 2. hieroglyphic-typewriter Typ je naam in en neem dit over op jouw blad.

 

Fragment van in Basalt(Steen) gebeitelde hieroglyphen. Je ziet hier de koningsnaam en eigennaam van Psametich I uit de 26e dynastie,
koningsnamen zijn altijd in een kader gevat.
The British Museum, London.



Oud Babylonische spijkerschrifttablet (ca. 17de eeuw v.Chr.) bewaard aan de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel

Alle wegen leiden naar Rome

Na het Fenicisch en het Aramees namen de Grieken het ‘estafettestokje’ over. Ons woord ‘alfabet’ werd gevormd uit de Griekse letters ‘alpha’ (a) en ‘bèta’ (b), die stonden voor de woorden os en huis. Omstreeks 800 voor Christus gebruikten zij het medeklinkeralfabet van de Feniciërs met daaraan toegevoegd Aramese klinkertekens A (alpha), E (epsilon), O (omicron), Y (upsilon). De I (iota) was een eigen Griekse vinding. Ook begonnen zij van links naar rechts te schrijven. Dit alfabet wordt langzaam maar zeker hét alfabet van de westerse wereld. Eerst via de Etrusken die de streek van Toscane beheersten. Daarna door de Latijnen die hen overwonnen.

SENATVS·POPVLVSQVE·ROMANVS - Senaat en volk van Rome
IMP·CAESARI·DIVI·NERVAE·F·NERVAE - Aan de imperator, de Caesar Nerva, zoon (f=filio) van de goddelijke Nerva,
TRAIANO·AVG·GERM·DACICO·PONTIF - keizer Trajanus, zegevierend in Germanië en Dacië, hogepriester,
MAXIMO·TRIB·POT·XVII·IMP·VI·COS·VI·P·P ( = Maximo trib(unicia) pot(estate) XVII, Imp(erator) VI, co(n)s(ul) VI, p(ater) p(atriae)) - 17e keer tribuun, zesde keer imperator, zesde keer consul, vader des vaderlands
AD·DECLARANDVM·QVANTAE·ALTITVDINIS - Om aan te geven hoe hoog
MONS·ET·LOCVS·TANTIBVS·SIT·EGESTVS - de heuvel was die voor dit werk is weggehaald.

 

 

 

classic-deco

typograhic

disorder

techno

modular

fantasy

leestekens

symbolen

pictogrammen

ornamenten

 

wat zit er zoal op je toetsenbord?

ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ
abcdefghijklmnopqrstuvwxyz
1234567890
~!@##$%^&*()_+{}|:"<>?`-=[]\;',./≤≥÷Œ„‰Â ÁËÈØ∏”’»ÅÍÎÏÌÓÔÒÚÆÛÙÇ◊ıˆ˜¯˘¿
aáàäå ¿¡ñ řµˆı◊ÇÙÛÒÔÓÌÏÎÍÅ
œ∑´®†¥¨^øπ“‘«åß∂ƒ©˙∆˚¬…æΩ≈ç√∫~µ≤≥÷